Kennisbank · Lijfrente

Lijfrente of pensioen: wat is het verschil en wanneer kies je wat?

Een lijfrente is pensioen dat je zelf regelt bij een bank of verzekeraar. Het werkt fiscaal net als pensioen via je werkgever: de inleg is aftrekbaar en de uitkering is later belast. Het verschil zit in wie het regelt, hoeveel je mag inleggen en wat er met het geld gebeurt.

In het kort. Pensioen bouw je op via je werk, lijfrente regel je zelf. Je mag lijfrentepremie alleen aftrekken als je een pensioentekort hebt: dat is je jaarruimte. In 2026 is die hoogstens € 35.589, en wat je eerder liet liggen kun je inhalen tot € 42.753. Aftrekbaar is alleen wat je in 2026 betaalt, dus uiterlijk op 31 december. Voor zzp'ers en DGA's zonder pensioen in de bv is lijfrente vaak de belangrijkste manier om voor later te sparen.

Wat is een lijfrente pensioen?

Een lijfrente is een reeks uitkeringen die je later ontvangt, meestal vanaf je pensioen. Je bouwt het bedrag daarvoor zelf op. Dat kan op drie manieren: met een lijfrenterekening bij een bank, met een lijfrentebeleggingsrecht bij een beleggingsinstelling, of met een lijfrenteverzekering bij een verzekeraar.

In Nederland wordt pensioen vaak uitgelegd met drie pijlers. De eerste is de AOW van de overheid. De tweede is het pensioen dat je via je werkgever opbouwt. De derde is wat je zelf regelt, en daar hoort de lijfrente bij. De belastingregels voor de tweede en derde pijler lijken op elkaar: je spaart uit bruto inkomen en betaalt belasting als het geld wordt uitgekeerd.

Pensioensparen en pensioenbeleggen zijn geen andere producten. Het zijn de namen die banken gebruiken voor een lijfrenterekening en een lijfrentebeleggingsrecht.

Wat is het verschil tussen lijfrente en pensioen?

Pensioen via de werkgeverLijfrenterekening of lijfrentebeleggenLijfrenteverzekering
Wie regelt hetWerkgever en pensioenuitvoerderJijzelf, bij een bank of beleggingsinstellingJijzelf, bij een verzekeraar
Wie betaaltWerkgever en werknemer samenJijzelfJijzelf
Belastingvoordeel bij inlegPremie gaat van het brutoloonAftrek in de aangifte, binnen je jaarruimteAftrek in de aangifte, binnen je jaarruimte
VerplichtVaak, als de werkgever een regeling heeftNeeNee
UitkeringLevenslangMinimaal 20 jaar als je op of na je AOW-leeftijd begintLevenslang of tijdelijk, afhankelijk van de polis
Bij overlijdenEr is vaak partnerpensioen; het opgebouwde kapitaal gaat niet naar de erfgenamenHet tegoed gaat naar de erfgenamenHangt af van de polis
Tussentijds opnemenNiet mogelijkAlleen met belasting en revisierenteAlleen met belasting en revisierente

Ook belangrijk: word je arbeidsongeschikt, dan wordt de inleg bij een pensioen of een lijfrenteverzekering vaak overgenomen. Bij een lijfrenterekening of lijfrentebeleggingsrecht gebeurt dat niet.

Het grootste verschil voor de meeste mensen: pensioen via de werkgever gebeurt vanzelf, een lijfrente gebeurt alleen als jij het regelt en elk jaar opnieuw beslist hoeveel je inlegt.

Beide samen mag. Maar ze delen dezelfde fiscale ruimte. Hoe meer pensioen je via je werk opbouwt, hoe minder ruimte je hebt voor een aftrekbare lijfrente. Dat zie je terug in de factor A op je pensioenoverzicht.

Lijfrente pensioen berekenen: hoeveel mag je inleggen in 2026?

Hoeveel je aftrekbaar mag inleggen, heet de jaarruimte. Je rekent die voor 2026 uit met je inkomen en je pensioenopbouw van 2025.

  1. Neem je inkomen van 2025: je belastbaar loon, je winst uit onderneming vóór de ondernemersaftrek en je resultaat uit overige werkzaamheden. Boven € 137.800 telt het niet mee.
  2. Trek de AOW-franchise van € 19.172 af. Wat overblijft is je premiegrondslag.
  3. Neem daarvan 30 procent.
  4. Trek 6,27 keer je factor A af. De factor A staat op je pensioenoverzicht van 2025. Bouw je geen pensioen op via een werkgever, dan is die nul.

Zo ziet dat eruit voor drie mensen met een ander soort werk:

StapWerknemer met pensioenZzp'erDGA zonder pensioen in de bv
Inkomen 2025€ 60.000 loon€ 50.000 winst€ 80.000 loon uit de bv
Min AOW-franchise€ 19.172€ 19.172€ 19.172
Premiegrondslag€ 40.828€ 30.828€ 60.828
30 procent€ 12.248,40€ 9.248,40€ 18.248,40
Min 6,27 keer factor A€ 7.524 (factor A € 1.200)€ 0€ 0
Jaarruimte 2026€ 4.724,40€ 9.248,40€ 18.248,40

Bron bedragen: Belastingdienst, Overzicht cijfers levensverzekeringen per 1 januari 2026. De inkomens en de factor A zijn voorbeelden. Reken je eigen situatie na met het hulpmiddel lijfrentepremie van de Belastingdienst.

Ook de werknemer met een pensioenregeling heeft dus ruimte. De maximale jaarruimte in 2026 is € 35.589, voor wie in 2025 € 137.800 of meer verdiende en geen pensioen opbouwde. Jaarruimte die je niet gebruikt, kun je tien jaar later nog inhalen via de reserveringsruimte, in 2026 tot € 42.753. Een stap voor stap uitleg, ook over de reserveringsruimte, staat in Jaarruimte berekenen.

Wat levert dat op? De zzp'er uit het voorbeeld legt in 2026 zijn hele jaarruimte van € 9.248,40 in. Valt dat bedrag in het tarief van 37,56 procent, dan betaalt hij € 3.473,70 minder belasting. De inleg kost hem netto € 5.774,70.

Lijfrentesparen, lijfrentebeleggen of een lijfrenteverzekering?

Het belastingvoordeel is bij alle drie gelijk. Het verschil zit in risico, kosten en wat er gebeurt als je overlijdt.

  • Lijfrentesparen bij een bank geeft een vaste of variabele rente. Weinig risico, maar ook weinig groei. Past bij wie nog maar een paar jaar heeft tot de uitkering.
  • Lijfrentebeleggen belegt je inleg in fondsen. Op lange termijn is de verwachte groei hoger, maar de waarde kan ook dalen. Past bij wie nog lang heeft tot het pensioen.
  • Een lijfrenteverzekering kan een uitkering geven zolang je leeft. Daar staat tegenover dat het tegoed bij overlijden niet altijd naar je erfgenamen gaat. Lees de polisvoorwaarden goed.

Bij een lijfrenterekening of lijfrentebeleggingsrecht koop je op de einddatum een uitkering. Die moet uiterlijk ingaan in het vijfde jaar na het jaar waarin je de AOW-leeftijd bereikt. Begin je in het jaar van je AOW-leeftijd of later, dan duurt de uitkering minimaal 20 jaar. Begin je eerder, dan komen die jaren erbij: wie op 63 begint en op 67 de AOW-leeftijd bereikt, krijgt minimaal 24 jaar uitkering. Er is ook een tijdelijke oudedagslijfrente van minimaal 5 jaar, die op zijn vroegst in het jaar van je AOW-leeftijd ingaat. In 2026 mag die hoogstens € 27.192 per jaar uitkeren.

Een eenvoudig voorbeeld zonder rendement: een tegoed van € 100.000 dat je in 20 jaar laat uitkeren, geeft € 5.000 bruto per jaar. Wat je werkelijk krijgt, hangt af van de rente of het beleggingsresultaat in die jaren en van de aanbieder.

Hoeveel belasting betaal je over lijfrente?

Tijdens de opbouw betaal je geen belasting. Je trekt de inleg af in box 1 en het tegoed telt niet mee in box 3. De uitkering is later inkomen in box 1, net als pensioen. Na je AOW-leeftijd betaal je over het eerste deel van je inkomen geen AOW-premie meer, waardoor het tarief lager is. Voor veel mensen is het voordeel bij inleg daardoor groter dan de belasting bij de uitkering.

De tarieven in box 1 zijn in 2026 35,75, 37,56 en 49,50 procent. Welk tarief voor jou geldt, hangt af van je totale inkomen.

Neem je het geld eerder op, dan heet dat afkopen. Je betaalt dan belasting over de hele afkoopsom in box 1. Is de afkoopsom in 2026 meer dan € 5.513, dan betaal je ook revisierente van hoogstens 20 procent. Bij een kleine lijfrente tot dat bedrag betaal je geen revisierente. Afkopen is dus duur; een lijfrente is geen spaarpot voor tussendoor.

Vanaf 1 januari 2029 mogen mensen bij hun pensionering in één keer maximaal 10 procent van hun pensioen opnemen. Die datum is al meerdere keren verschoven. Of dit ook voor jouw lijfrente kan, vraag je na bij je aanbieder.

Wat is beter: lijfrente of pensioen?

Het is geen keuze tussen het een of het ander. Heb je een werkgever met een pensioenregeling, dan bouw je daar sowieso op. De vraag is dan of je daarnaast iets wilt doen, en zo ja hoe.

  • Je bent zzp'er. Je bouwt geen pensioen op via een werkgever. De lijfrente is je belangrijkste fiscaal gunstige route. Kijk ook of er voor jouw beroep een vrijwillige regeling bestaat.
  • Je bent DGA. Sinds pensioen in eigen beheer niet meer kan opbouwen, kies je tussen een pensioenregeling via de bv bij een verzekeraar of een lijfrente op eigen naam. Voor een lijfrente telt het salaris dat je jezelf uit de bv betaalt.
  • Je bent werknemer met pensioen. Bekijk eerst of je regeling vrijwillig bijsparen toestaat. Dat gaat via je brutoloon, zonder aangifte, en vaak tegen collectieve tarieven. Lees daarover Extra pensioen opbouwen via de werkgever. Een lijfrente kan daarnaast, met de jaarruimte die overblijft.
  • Je wilt dat het geld naar je erfgenamen gaat. Dan past een lijfrenterekening of lijfrentebeleggingsrecht beter dan een pensioenregeling of een verzekering zonder overlijdensdekking.

Twijfel je, begin dan op mijnpensioenoverzicht.nl. Daar zie je wat je aan AOW en pensioen kunt verwachten. Pas als je weet hoe groot het gat is, kun je kiezen hoe je het vult.

Lijfrente via de werkgever

Medewerkers vragen HR regelmatig of de werkgever een lijfrente kan regelen. Een lijfrente is een persoonlijk product: de werknemer sluit het zelf af en trekt de inleg af in de eigen aangifte. Wat een werkgever wel kan doen:

  1. Bijsparen in de pensioenregeling mogelijk maken. Bij veel verzekerde regelingen en premiepensioeninstellingen zit die mogelijkheid al in het contract. Voor de medewerker is het eenvoudiger dan een lijfrente, omdat de salarisadministratie het regelt.
  2. Uitleggen hoe de jaarruimte werkt. Veel werknemers denken dat ze met een pensioenregeling geen ruimte meer hebben. Het voorbeeld hierboven laat zien dat dat vaak niet klopt.
  3. Voorlichting in het najaar. Wie in 2026 wil aftrekken, moet uiterlijk 31 december betalen. Een korte uitleg in november voorkomt dat medewerkers die kans laten liggen.

Er is inmiddels een aantal uitvoerders die een collectieve lijfrente via een werkgever aanbieden.

Wat Pensioenhart voor werkgevers doet, lees je bij werkgevers.

Veelgestelde vragen

Wat is beter, lijfrente of pensioen?

Fiscaal werken ze hetzelfde: inleg aftrekbaar, uitkering belast. Pensioen via de werkgever is eenvoudiger en de werkgever betaalt mee. Een lijfrente geeft meer eigen keuze en het tegoed kan naar je erfgenamen gaan. Wie geen werkgeverspensioen heeft, zoals een zzp'er, kiest meestal voor een lijfrente.

Wat is het verschil tussen lijfrente en pensioensparen?

Er is geen verschil. Pensioensparen is de naam die banken gebruiken voor een lijfrenterekening. Pensioenbeleggen is een lijfrentebeleggingsrecht. De fiscale regels zijn dezelfde.

Hoeveel belasting betaal je over een lijfrente-uitkering?

De uitkering valt in box 1, tegen hetzelfde tarief als je andere inkomen. In 2026 is dat 35,75, 37,56 of 49,50 procent. Na je AOW-leeftijd betaal je geen AOW-premie meer, waardoor het tarief over het eerste deel van je inkomen lager is.

Kan ik een lijfrente via mijn werkgever regelen?

Een lijfrente sluit je zelf af. Via je werkgever kun je vaak wel bijsparen in de pensioenregeling. Dat gebruikt dezelfde fiscale ruimte en gaat via je brutoloon. Vraag HR of je regeling dat toestaat.

Wat is een kleine lijfrente in 2026?

Een lijfrente met een afkoopsom van niet meer dan € 5.513. Koop je die af, dan betaal je wel belasting in box 1, maar geen revisierente.

Kan ik mijn lijfrente eerder opnemen?

Alleen door af te kopen. Je betaalt dan belasting over de hele afkoopsom en boven € 5.513 ook revisierente van hoogstens 20 procent. Je kunt de uitkering wel eerder laten ingaan dan je AOW-leeftijd; de uitkering duurt dan langer.

Wat gebeurt er met mijn lijfrente als ik overlijd?

Bij een lijfrenterekening of lijfrentebeleggingsrecht gaat het tegoed naar je erfgenamen. Bij een lijfrenteverzekering hangt het af van de polis. Bij pensioen via de werkgever is er meestal partnerpensioen, maar gaat het kapitaal niet naar de erfgenamen.

Kan ik 10 procent van mijn lijfrente ineens opnemen?

De wet die het mogelijk maakt om bij pensionering maximaal 10 procent van je pensioen in één keer op te nemen, gaat in op 1 januari 2029. Of en hoe dat voor jouw lijfrente geldt, vraag je na bij je aanbieder.

Hoeveel lijfrente heb ik nodig voor mijn pensioen?

Dat hangt af van wat je straks uitgeeft en wat je al krijgt aan AOW en pensioen. Mijnpensioenoverzicht.nl laat zien wat je kunt verwachten. Het verschil met wat je nodig hebt, is het gat dat je met een lijfrente kunt vullen, binnen je jaarruimte.

Aukje Lonhard

Pensioenadviseur sinds 1990, Wft-gecertificeerd voor pensioen en inkomen. Adviseert werkgevers, OR-leden, DGA's en particulieren vanuit Pensioenhart in Hoofddorp.

Dit artikel geeft algemene informatie en is geen persoonlijk fiscaal of pensioenadvies. Wat een lijfrenteproduct precies biedt, staat in de voorwaarden van de aanbieder. Bedragen veranderen jaarlijks.

Cijfers gecontroleerd op 16 november 2026. Bronnen: Belastingdienst, Overzicht cijfers levensverzekeringen per 1 januari 2026; Belastingdienst, Fiscale informatie 2026, hoofdstuk 15 Uitgaven voor inkomensvoorzieningen; Belastingdienst, Moet ik belasting en revisierente betalen bij afkoop lijfrente; Belastingdienst, Belastingberekening 2026 (tarieven box 1); Rijksoverheid, Eerste Kamer stemt in met in één keer deel van pensioen opnemen (16 juni 2026).

Lees ook: Jaarruimte berekenen · Extra pensioen opbouwen via de werkgever

Voor ondernemers en werkgevers

Lijfrente, pensioen of allebei?

Aukje rekent je jaarruimte na, kijkt wat je via je werk al opbouwt en laat zien welke route bij jouw situatie past, voor jezelf of voor je medewerkers.

Vrijblijvend gesprek aanvragen